Nederlande Wijnboeren in En Route

Hieronder plaats ik een overzicht van mijn columns in En Route Magazine. Voor elke uitgave van En Route interview ik een Nederlandse wijnboer over de wijnstreek waarin hij/zij actief is en zijn/haar wijnbedrijf in het bijzonder. Vergroot de foto om het hele artikel te kunnen lezen...

Domaine de Marotte

Domaine de Marotte

De AOC Côtes du Ventoux ligt in het oostelijke Rhônegebied in het departement Vaucluse. In de omgeving liggen steden als Carpentras en Apt, het antiek walhalla L’Isle-sur-la-Sorgue en de Mont Ventoux. Het westen wordt begrensd door de Route du Soleil en pausenstad Avignon. De Nederlandse wijnboer Daan van Dijkman werkt al twintig jaar in dit gebied en ziet dat de appellation grote stappen maakt.

De Vaucluse is een van de mooiste streken van Frankrijk. Gelegen in het hart van de Provence, rijk aan schitterende natuur en met een zeer waardevol cultuur- en architectuurerfgoed. Een gebied waar lavendelvelden, bergen, heuvels en okerkleurige kliffen elkaar afwisselen, en dit alles aan de voet van de Mont Ventoux, die als statige koningin waakt over al dit moois.

Dat deze streek tevens de bakermat is van een hele interessante wijn – de AOC Ventoux – is nog lang niet bij iedereen bekend. Daan van Dijkman, samen met zijn vrouw Elvire eigenaar van Domaine de Marotte, een wijndomein in de buurt van Carpentras, gaat in op de actuele ontwikkelingen.

Gunstige invloed van de Mistralwind

Daan: ‘Om wat gevoel te krijgen bij de AOC Ventoux is het handig om eerst wat cijfers en feiten op een rij te zetten: de Côtes du Ventoux is meer dan 2000 jaar oud. In totaal is zo’n 7500 hectaren beplant met druivenstokken. Deze leveren samen meer dan 300.000 hectoliter wijn. Waarbij de maximaal toegestane opbrengst 50 hectoliter per hectare is. Volgens hetzelfde decreet worden de appelaties AOC Côtes du Ventoux Rouge, Blanc en Rosé toegestaan. 

De druivenrassen van rode wijn en rosé zijn: Grenache noir, Syrah, Cinsault, Mourvède, Carignan, Picpoul noir en Counoise. Voor wit zijn dat: 

Clairette, Bourboulenc, Grenache blanc, Ugni blanc, Roussanne, Picpoul en Pascal blanc. 

80% van de wijnen is rood. Deze wijn onderscheidt zich door zijn robijnrode kleur en geurt naar rode vruchten, truffels, specerijen en de typische Provençaalse Garrigue. De rosé (15%) is zeer fruitig, met aroma’s van kersen, abrikoos en bloemen. De bleekgele witte wijn (5%) tenslotte heeft aroma’s van acacia, lindenbloesem, bloemen, peer en groene appel. De wijnen – behalve de betere rode wijnen – dienen jong gedronken te worden.

Er heerst een mediterraan klimaat in de streek. Soms steekt een droge en warme, stevige Mistralwind de kop op. Dit is echter gunstig tegen bepaalde schimmelziekten, omdat de wind de druiven droog houdt. Voorts treft men er zeer diverse bodems aan. Zand, kalk, gletsjerpuin en rolstenen, maar ook rode klei. De wijngaarden liggen tot een hoogte van 400 meter.’  

Ontwikkeling van de wijnen

In dit deel van het Rhônedal is de afgelopen periode hard geknokt om het ietwat matte imago van de wijnen op te waarderen. Want ook al kreeg de Côtes du Ventoux in 1973 de Appellation status, de consument en kenner waren vaak nog niet overtuigd. Dit blijkt onder andere uit de Larousse Wijnencyclopedie van 1998 waarin te lezen is: ‘de kwaliteit van de wijn evenaart zelden de schoonheid van het landschap’. En dat terwijl de buren van de Noordelijke en Zuidelijke Rhône, met gebieden van Gigondas en Châteauneuf-du-pape toen al wereldwijd beroemd waren. 

‘Het plaatselijke wijnsyndicaat liet dit niet op zich zitten en deed er rond de eeuwwisseling alles aan om uit die underdogpositie te komen vertelt Van Dijkman. ‘Zo werd – onder meer met behulp van de Franse staat – geïnvesteerd in nieuw materiaal zoals cuves, ontstelingsmachines en druivenpersen. De potentie van de bodem werd beter benut, door onder andere het rendement lager te houden. En steeds meer wijnboeren zijn net als wij volledig biologisch gaan werken. Dit heeft er mede toe geleid dat de reputatie van de wijnen een enorme opmars heeft doorgemaakt. Niet voor niets staan de wijnen van ons domaine inmiddels op de wijnkaart van onder meer het Amstel Hotel en restaurant Rijks.’

Toekomst van de wijnen

Niettemin weet Daan van Dijkman dat de Côtes du Ventoux er ondanks de genoemde ontwikkelingen nog zeker niet is. ‘De streek benut nog niet haar volle potentie. Om de volgende stappen te kunnen zetten kom ik regelmatig met een aantal toonaangevende wijnboeren uit de omgeving bij elkaar. Een ontwikkeling die momenteel heel nadrukkelijk speelt is de oprichting van een ‘Cru’, een appellation die aan extra strenge eisen zal moeten voldoen en er in kwaliteit uit moet gaan springen. 

Een andere serieuze overweging is de overgang naar een situatie waarin iedere wijnboer in de streek volledig biologisch werkt. De Côtes du Ventoux zou daarmee de eerste volledig biologische wijnstreek van de wereld zijn. Vooralsnog houden de Franse regeltjes en de afwezigheid van creatieve ondernemersgeest bij veel Franse wijnboeren een verdere doorbraak tegen.’

Domaine de l'Amaurigue

Domaine de l'Amaurigue

Domaine de l'Amaurigue

Al sinds de Romeinse tijd zijn de Provence en wijnbouw onlosmakelijk met elkaar verbonden. Nederlander Dick de Groot is sinds 1998 eigenaar van Domaine de l’Amaurigue in Le Luc (Var). Zijn dochter Fleur – marketingmanager van origine –  is inmiddels verantwoordelijk voor de commercie en vertelt over de actuele ontwikkelingen van de wijnbouw in het land van de garrique, lavendel en tjirpende krekels.

In de twintig jaar dat het bedrijf nu in Nederlandse handen is, heeft L’Amaurigue zich opgewerkt tot een gevestigd wijndomein in de Provence, met AOP-classificatie en een wereldwijd afzetgebied. Fleur: ‘Toen we het domein in 1998 ontdekten, was het een bouwval. De druiven gingen naar de coöperatie, waar ze in bulkwijn verwerkt werden. Mijn vader heeft in de eerste jaren flink geïnvesteerd in het domein, de wijnkelder, caves en bovendien oenoloog Jean Marie Queff aangetrokken om de kwaliteit te verhogen. Daarnaast wilden we er een duurzaam familiebedrijf van maken. De eerste oogst vond plaats in 2000 en leverde 100.000 flessen op. Tegenwoor-dig produceren we zo’n 400.000 flessen per jaar. Verreweg het grootste deel hiervan is rosé.

Carignan verliest terrein

Het aantal uren zon kan hier in de Provence oplopen tot 3000 per jaar, waardoor niet alle druivensoorten goed gedijen op de zuidhellingen. De sterke mistral uit het noorden zorgt dat rotting en ziektekiemen minder vat hebben op de druiven.

Doordat de grondsoort hier erg gevarieerd is, zijn de wijngebieden vaak geïsoleerd van elkaar. Zo zit in het zuidwesten veel kalk- en leisteen in de bodem. Daar worden vooral witte druiven aangeplant. Meer landinwaarts worden klei en zandsteen aangetrof-fen. Hierin gedijen de blauwe druiven het beste. De belangrijkste druivensoort in de Provence is overigens mourvedre, voor de rode en rose-wijnen. Vaak wordt deze druif geblend met grenache en cinsault. De van oudsher veel aan-geplante carignan maakt steeds meer plaats voor relatieve nieuwkomers als syrah en cabernet Sauvignon. Die geven weliswaar minder rendement, maar leveren kwalitatief betere wijnen op die aansluiten op de wereldwijde vraag. Voor de witte wijnen worden met name grenache blanc, marsanne en viognier gebruikt.’

Toenemende concurrentie

De techniek om wijn te maken is volgens Fleur in de Provence de laatste jaren sterk vooruitgegaan, en daarmee vanzelfsprekend ook de kwaliteit. ‘Dat is noodzakelijk door de toenemende concurrentie, niet in de laatste plaats uit het buitenland, waar hard gepro-beerd wordt om de herkenbare blek zalmkleurige kleur van de Provence-rosé te kopiëren. Steeds meer wijnboeren in de Provence experimenteren bovendien met nieuwe druiven voor rode en witte wijnen. Er is ook meer onderling overleg vanwege de afne-mende oogsten en de bosbranden die het gebied teisteren. Dat heeft onder meer geleid tot de oprichting van het CIVP, Conseil Interprofessionel des Vins de Provence, een organisatie die de belangen van de wijnboeren behartigt.

Niettemin is de verwachting is dat de consumptie van rosé de Provence de komende jaren flink toe zal nemen, omdat de status van rosé als pure zomerwijn steeds meer verwatert. Kijk deze winter dus goed om je heen op de skipiste!’